نذر کردن به مناسبتهای مذهبی متعدد با فرهنگ دینی ما رابطهای مستحکم و طولانی مدت دارد. محرم از ایامی است که نذرهای زیادی در آن ادا میشود. بیشتر این نذریها به صورت طبخ غذا و پخش آن میان مردم انجام میشود. به علاوه توزیع غذا در دستهها و هیئتهای مذهبی در این ایام معمول است. با توجه به این که این غذاها بین افراد زیادی توزیع میشود، در صورت رعایت نکردن اصول بهداشتی سبب گسترش بیماریهای واگیر و يا مسمومیتهای غذایی بين مصرف كنندگان ميشود. در حالي که با اجرای مواردی ساده میتوان با تهیه غذای سالم چه از نظر بهداشتی و چه از نظر تغذیهای به حفظ سلامت مصرف كنندگان اين غذاها توجه نشان داد و از این طریق نذر خود را به معنی واقعی ادا کرد. از سوی دیگر بیماریهای غیرواگیر شایع مانند بیماریهای قلبی و عروقی در جامعه تحت تاثیر مصرف غذاهاي نذري قرار ميگیرد. استفاده از دنبه گوسفندهاي نذري ذبح شده براي تهيه خورش قيمه، استفاده از چربي زياد در طبخ غذاهاي نذري، شيرين كردن زياد شربتها و نوشيدنيها از جمله مواردي است كه براي مبتلايان به بيماريهاي مزمن مانند بيماريهاي قلبي- عروقي مشكلاتي به وجود ميآورد؛ بهخصوص كه اعتقاد مردم نسبت به متبرك بودن اين غذاها باعث ميشود كه در بسياري از موارد افراد ياد شده پرهيز غذايي خود را در اين مورد بشكنند و رژيم معمول خود را در اين روزها رعايت نكنند.
توصیههای بهداشتی و تغذیهای برای تهیه غذاهای نذری
سعی کنید از سلامت آشپزها و تهیهکنندگان غذا مطمئن شوید. محل طبخ غذا و ظروف مورد نیاز را بشویید و ضدعفونی کنید. انواع ظروف استیل گزینه سالمی برای طبخ غذا هستند.
پيشنهادات در مورد خريد مواد اوليه
- دام و طیور مورد مصرف را از مراکزی تهیه کنید که تحت نظارت مراکز بهداشتی هستند.
- روغن مورد نياز صرفا از انواع روغن مايع (مايع معمولي و مايع مخصوص سرخ كردن) تهيه شود.
- سنگ نمک اغلب دارای ناخالصیهای زیادی است که برای کبد و کلیه زیانآور است. بنا بر این، نمك مورد نياز را فقط از انواع نمكهاي يددار تصفيه شده تهيه کنید. از خريداري و انبار كردن نمك به مقدار زياد خودداري کرده و نمک خریداری شده را در ظروف در بسته و غيرقابل نفوذ به نور نگهداري کنید.
- در صورت استفاده از ماست یا لبنیات از انواع کمچرب آنها استفاده کنید.
- در صورت استفاده از کره آن را یا از نوع حيواني كمچرب و يا از نوع گياهي با اسيد چرب ترانس پايين تهیه کنید.
پيشنهاداتي در مورد تهيه غذا
- از سرخ كردن غذا تا حد امكان اجتناب كنيد. در صورت نياز به سرخ كردن مواد غذايي، فقط از روغن مايع مخصوص سرخ كردن استفاده كنيد.
- تا حد امکان از مصرف دنبه گوسفند برای سرخ کردن مواد اولیه خودداری کنید.
- به طور كلي غذاها را به صورت كم چرب تهيه كنيد. به طور مثال پوست و چربي مرغ يا چربي قابل رويت گوشت را پیش از طبخ از گوشت جدا کنید.
- از مصرف زياد روغن در تهيه غذاها خودداري کنید. استفاده از غذاهای آبپز یا کبابی در این مورد بهتر است.
- کره را روی برنج نریزید، بلكه از بستههای جداگانه و کوچک کره استفاده کنید. در صورت استفاده كرهها را روی برنج داغ قرار ندهید، زيرا به سرعت آب شده و وارد غذا میشوند.
- درباره مرغ و انواع گوشت چه به صورت آبپز و چه به صورت کبابی دقت کنید که کاملا پخته شوند تا از انتقال بیماریهای واگیر جلوگیری شود.
- براي تهيه انواع خورش، سبزيهاي مصرفي از قبيل كدو، بادمجان، كرفس و سبزي قورمه، سبزي با روغن كم و به مدت كوتاه تفت داده شود.
-در طبخ كبابكوبيده بايد گوشت كمچرب مصرف و تمام قسمتهاي آن به طور يكنواخت مغز پخت شود.
-از آنجا كه نقش مهم و موثر سبزيها در پيشگيري از ابتلا به بيماريهاي قلبي- عروقي، سرطان، بيماريهاي گوارشي و غيره به اثبات رسيده است، بهتر است غذاهاي مختلف حاوي سبزي طبخ شود. به عنوان مثال تهيه غذاهايي مثل لوبياپلو، باقلاپلو، شویدپلو، عدسپلو، استامبولی و غيره به منظور افزايش مصرف انواع سبزي و حبوبات توصيه ميشود.
-در صورت استفاده از حبوبات و مواد اولیهای که امکان وجود سنگ در آنها هست، یا از انواع پاک شده استفاده کنید و یا آنها را به دقت پاک کنید.
- از تهيه انواع سالاد حاوي سس زياد اجتناب کنید. چنانچه در مراسم سالاد سرو میشود، نسبت به رعایت اصول بهداشتی در تهیه سبزیهای آن دقت کرده و سس سالاد را روی آن نریزید، بلكه از بستههای کوچک سس به صورت جداگانه استفاده کنید.
- سبزی خوردن مصرفی را با دقت بشویید و ضدعفونی کنید.
- با توجه به نقش نمک در افزایش فشار خون، در طبخ غذاها از حداقل مقدار نمك استفاده کنید.
- آبگوشت را به صورت پرچرب تهیه نکنید.
- حتیالامکان به جای نوشابههای گازدار از دوغ یا آب برای نوشیدن استفاده کنید. میتوانید با اضافه کردن سبزیهای معطر دوغ را خوش طعمتر کنید.
- از استفاده زیاد از شکر در تهیه شلهزرد، انواع شربت و نذریهای شیرین خودداری کنید.
- به جای قند و شکر برای مصرف چای از کشمش و خرما استفاده کنید.
- چنانچه نذر شما توزیع شیر است، از شیرین کردن آن خودداری کنید.
- به مقدار لازم، غذای نذری دریافت کنید. از دریافت مقادیر بیشتر از نیاز که در نهایت مجبور به دور ریختن آن میشوید، خودداری کنید.
- باقیمانده غذاها را در یخچال و سردخانه نگهداری کرده و از گرم کردن چند باره آن خودداری کنید.
- انواع آش از بهترین غذاهایی است که به عنوان نذری تهیه میشود؛ البته به شرط این که یک وجب روغن روی آنها نباشد.
- خوب است توزیع میوه را هم به عنوان نذري در نظر بگیرید.
- چنانچه برای سرو غذا، چای و نوشیدنی از ظروف یکبار مصرف استفاده میکنید، به بهداشتی بودن آنها توجه کنید.