نهالستان باغو
نهالستان باغو، بزرگ‌ترين نهالستان گرمسيري در جنوب كشور، 5/5 هكتار مساحت دارد. در اين نهالستان هر سال 2 ميليون اصله نهال در 2 مرحله- اول فروردين و اول مهر- به روش گلداني توليد مي‌شود.
به گفته مهندس محمد درويش‌خواه، معاون فني اداره كل منابع طبيعي هرمزگان، 46 گونه گرمسيري و 14 گونه غيربومي در اين نهالستان توليد مي‌شود كه به طور عمده براي تثبيت شن و ايجاد بوستان‌هاي روستايي مورد استفاده قرار مي‌گيرد. بخشي هم به بوشهر و سيستان و بلوچستان صادر مي‌شود. كنار، كهور، آكاسيا، آلوئه‌ورا (صبر زرد)، درخت مسواك ( چوك) و شمشاد از گونه‌هاي شاخص اين نهالستان است. اما به تازگي گونه جديدي به اين نهالستان اضافه شده است؛ جاتروفا، سوغاتي كه دكتر پيمان يوسفي، مديركل دفتر امور منابع جنگلي سازمان جنگل‌ها و مراتع، بذر آن را در سفري به مصر با خود به ايران آورده است و اكنون مرحله كاشت آزمايشي آن سپري مي‌شود؛ گياهي گرماپسند است كه خاستگاه آن مكزيك است، اما به گفته يوسفي در سال 1997 براساس تفاهم‌نامه‌اي براي ايجاد جنگل‌هاي دوستي از هندوستان به مصر برده مي‌شود. اينك بخش قابل توجهي از اراضي مصر به كاشت جاتروفا اختصاص دارد.
يوسفي كه معتقد است كاشت و برداشت اين درختچه در معيشت جوامع بومي تحول ايجاد می‌كند درباره جاتروفا مي‌گويد: اين‌گونه روغني را مي‌توان در اراضي تخريب شده، بيابان و حاشيه آن كاشت؛ تكثير آن آسان است؛ دامنه اكولوژيك گسترده دارد؛ مقاوم به خشكي است، به‌طوري كه تنها در 3 سال اول نياز به آب دارد؛ با پساب‌ها مي‌توان آن را آبياري كرد؛ آفت و بيماري ندارد؛ پس از 3 سال به بذر مي‌نشيند؛ 50 سال عمر مي‌كند؛ هر درخت سالي دوبار و هر بار 5 تا 8 كيلوگرم بذر مي‌دهد و 30 تا 50 سال هم قدرت بذردهي دارد.
يوسفي، درباره فوايد اين‌گونه روغني خاطرنشان مي‌سازد: نيمي از بذر اين گياه روغن است؛ يعني از هر هكتار 3 تن روغن به دست مي‌آيد؛ روغني كه مستقيما مي‌توان به‌عنوان سوخت يا روغن موتور در موتورهاي سنگين استفاده كرد. روغن توليد شده بسيار ارزان است و براي هواپيما و تانك قابل استفاده است. سال 2007 ژاپن هواپيمايي ساخت كه با اين سوخت پرواز كرد. براي التيام زخم‌هاي بدن، رماتيسم، بيماري‌هاي پوستي، دندان درد و كنترل و پيشگيري از سرطان، دفع آفات و ساخت محصولات آرايشي كاربرد دارد.
اين‌گونه مهاجم نيست. سبك بودن بذر از ويژگي‌هاي گونه‌هاي مهاجم است. بذر باقالي شكل اين‌ گونه آن‌قدر سنگين است كه امكان پخش آن در اراضي جانبي آن وجود ندارد. در عين حال جوانب احتياط رعايت شده است. حداكثر اراضي در نظر گرفته براي كشت اين درختچه 5 هكتار است.

بندر خمير
فاصله بندرعباس تا بندر خمير 85 كيلومتر است. درطول مسير به‌خصوص در خيابان‌هاي منتهي به خروجي شهر، جوان‌هايي ديده مي‌شدند با ظرف‌هاي جورواجور پلاستيكي كه بنزين عرضه مي‌كردند. در فاصله بين بندرخمير و بندرعباس، دو طرف جاده پر است از شركت‌هاي حمل‌ونقل دريايي با اسامي گوناگون و كانتينرهاي رنگارنگ. در نزديكي خمير در بخشي از ساحل نهالستاني از درختان مانگرو ايجاد شده بود؛ نهالستاني براي توسعه جنگل‌هاي دست كاشت مانگرو.
مهندس ناصر مقدسي، معاون مناطق خشك و نيمه خشك سازمان جنگل‌ها و مراتع كشور، هنگام بازديد از نهالستان گفت: 20920 هكتار از جنگل‌هاي ساحلي هرمزگان به جنگل‌هاي حرا و چندل اختصاص دارد. اين‌گونه بي‌نظير جنگلي كاركردهاي متفاوتي دارد كه از آن جمله تثبيت ساحل به‌عنوان زيستگاه ساحلي است.
مقدسي تصريح كرد: طي 4سال گذشته 7 هزار هكتار به سطح كشت حرا اختصاص يافته است و براساس برنامه پنجم توسعه قرار است مساحت جنگل‌هاي دست‌ كاشت استان به 2 برابر افزايش يابد.
اين مقام مسئول درباره هزينه اجراي طرح توسعه جنگل‌هاي مانگرو گفت: در هر هكتار جنگل دست كاشت به‌طور متوسط يك‌هزار اصله نهال غرس مي‌شود. هزينه زيركشت بردن هر هكتار جنگل دست‌ كاشت بالغ بر يك ميليون تومان است.
اما بخشي از سخنان مقدسي به توسعه پايدار و تنگناهاي منابع طبيعي در اين زمينه اختصاص داشت. اين مدير باسابقه سازمان جنگل‌ها به نكته‌اي اشاره كرد كه به‌رغم طرح آن از سوي اکثر منتقدان منابع طبيعي همچنان ناديده گرفته مي‌شود: ‌توسعه پايدار نه تنها باعث رونق اقتصادي مي‌شود كه صيانت و حفاظت عرصه‌هاي طبيعي را نبز در پي دارد.
در ادامه مقدسي به قابليت‌هاي جنگل‌هاي مانگرو اشاره كرد و گفت: اين جنگل‌ها علاوه بر نقشي كه در توليد صيد و تثبيت ساحل دارند يكي از قابليت‌هاي بسيار ارزنده اكوتوريسم محسوب مي‌شوند. اكوتوريسم ملاحظه شده از يك‌سو، توانمند‌سازي‌ جوامع محلي را در پي دارد و از سوي ديگر، باعث حفظ گونه‌هاي منحصر به‌فرد ژنتيك مي‌شود. اما با وجود آن كه راهكارهاي جذب گردشگر درعرصه‌هاي منابع طبيعي نيز شيوه‌هاي جذب منابع مالي در سند ملي گردشگري تعريف‌شده، هنوز در اين زمينه اقدامي صورت نگرفته است.
محمد درويش خواه، معاون فني اداره كل منابع طبيعي استان هرمزگان، 11سال خشكسالي پي‌درپي و كم آبي ناشي از آن را يكي از معضلات عمده منابع طبيعي استان دانست و گفت: كم‌آبي از يك سو بر جنگل‌ها و مراتع تاثير منفي گذاشته و از سوي ديگر، باوجود خشكسالي تعداد دام وابسته به مراتع استان يك ‌ميليون و 300 هزار واحد يعني دو برابر ظرفيت مجاز است و روز به روز هم بر شمار آن افزوده مي‌شود.
وي از عدم‌ مشاركت دستگاه‌هاي ديگر در مقابله با بيابان‌زايي انتقاد كرد وگفت: منابع طبيعي به تنهايي قادر به مهار بيابان نيست. انتظار آن است كه دستگاه‌هايي نظير اداره راه حداقل از ابنيه خودش محافظت كند يا شيلات در تثبيت اسكله و بنادر با منابع طبيعي همكاري كند.
درويش خواه درباره مشكلات ناشي از ساخت سدجگين و سد در دست احداث گابريك گفت: متوليان اين دو سد بايد حقابه جنگل‌ها و تالاب‌هاي پايين‌دست را رعايت كنند. حدود 30 هزار هكتار جنگل بكر خليج فارس- عماني در پايين دست اين دو سد وجود دارد. علاوه بر اين، رويشگاه مانگروها در پايين دست اين سدهاست كه محل تخم‌ريزي ماهيان و ميگوي مولد است، بايد حقابه اين رويشگاه به‌صورت سيلاب وارد خور شود و مواد مغذي به ميگو و ماهي برسد؛ در غير اين صورت روند اين اكوسيستم به هم مي‌خورد‌.
وي از ديگر عوامل تهديد‌كننده مانگروها را تردد شناورهاي صيادي در خورآذيني عنوان كرد و افزود: خورآذيني تنها رويشگاه چندل است كه با گونه‌هاي حرا در آميخته است. در اين خور كه 1500 هكتار وسعت دارد تردد شناورهاي سنگين موج ايجاد مي‌كند كه به تخريب ديواره‌ها و در نهايت كاهش جنگل مي‌انجامد. تعويض روغن شناورها و رها كردن آن در آب و مواد آلاينده نفتي از ديگر عوامل تهديد‌كننده اين جنگل‌هاست.
درويش‌خواه با اشاره به قابليت‌هاي استان براي كشت گياهان دارويي خاطر نشان كرد: هر هكتار كشت گياهان دارويي براي 2 نفر شغل ايجاد مي‌كند. امسال قرار است 300هكتار زيركشت آلوئه‌ورا برده شود.
213 هزار هكتار از عرصه‌هاي منابع طبيعي استان براي كشت گياهان صنعتي و دارويي مناسب است. آيا مسئولان از اين فرصت بي‌نظير براي اشتغال‌زايي و توانمندسازي جوامع محلي استفاده خواهند كرد؟