ضرورت برگزاری همایش
سال‌هاست که الگوی ابتلا به بیماری‌ها، و مرگ و میر ناشی از آن‌ها در سطح دنیا از بیماری‌های عفونی، به بیماری‌های غیرواگیر تغییر کرده است. بیماری‌های مزمنی که امروزه در بسیاری از کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه علت اصلی مرگ و میر افراد محسوب می‌شوند، به نظر بسیاری از متخصصان زاییده محیط صنعتی سبک‌های کار و زندگی، به‌خصوص میزان و نوع تغذیه، است. چنانکه سازمان جهانی بهداشت شعار امسال روزجهانی قلب در روز 5 مهر را «پیش به سوی سلامت قلب در محیط کار» گذاشته بود. چرا هرچه به سمت زندگی مدرن گام برمی‌داریم، با صنعتی شدن و گسترش زندگی شهرنشینی، نحوه کار و فعالیت‌های روزمره مردم نیز تغییر می‌کند که این امر خود در گسترش بیماری‌های مدرن یک مسئله جدی است؛ چنانکه درصد افرادی که در جامعه امروز تمام وعده‌های غذایی را در منزل صرف می‌کنند، بسیار کم است؛ یعنی افراد حداقل یک یا دو وعده غذایی را در محل کار خود صرف می‌کنند که قطعا این رفتارهای تغذیه‌ای تاثیر زیادی بر0 سلامتی افراد جامعه می‌گذارد. در کل تاثیری که نوع کار، نحوه تغذیه و شیوه کار و زندگی افراد و فعالیت‌های آنان در سلامتی‌شان دارد از عوامل زمینه‌ساز در بیماری‌هایی است که امروزه از علل اصلی مرگ و میر هستند.
در سال‌های اخیر سازمان‌های متولی برنامه‌های فراگیر و متعددی را با همکاری‌ بخش‌های مختلف، از جمله برنامه مشارکتی و حمایتی کاهش سوء تغذیه کودکان، پیشگیری و کنترل اختلالات ناشی از کمبود ید، اجرای طرح آهن یاری دختران دبیرستان‌ها، غنی‌سازی مواد غذایی با ریزمغذی‌ها از جمله غنی‌سازی آرد با آهن و اسید فولیک، برگزاری کارگاه‌های آموزشی تغذیه و رشد کودکان ویژه پزشکان و آموزش کارکنان بهداشتی درمانی و کارکنان سایر بخش‌ها در زمینه‌های مختلف تغذیه طراحی و اجرا نموده‌اند؛ اما متاسفانه در نگرش‌ها و کارکردهای آن‌ها به نیازهای آموزشی و علمی در حوزه محیط کار به‌عنوان یکی از نکات مهم و اثرگذار و در عین حال نیازمند به اصلاح و تکمیل، توجهی نشده است؛ چرا که روندهای آن یعنی رفتار، غذا و تغذیه نیروی کار همچنان منطبق بر الگوی علمی نیست. این امر آن‌گاه اهمیت بیشتری می‌یابد که در نظر داشته باشیم، جامعه ایران دوره گذار تغذیه‌ای را تجربه می‌نماید و در این میان وجود انگاره‌ها و آموزه‌های منسجم و متناسب با پس‌زمینه‌های فرهنگی و سنتی دارای اثرگذاری بالایی در جهت دادن به رفتارهای تغذیه‌ای جامعه است. لذا مهم‌ترین عامل شکل‌دهنده الگوهای غذایی جامعه، مجموعه عادات و فرهنگ غذا و تغذیه‌ای افراد آن جامعه است. این عادات از بدو تولد در درون خانواده شکل می‌گیرد که خود وابسته به بستری است که جامعه فراهم می‌آورد. اما مجموعه عواملی که این بستر را می‌سازد از فرهنگ و آداب و سنن هرجامعه گرفته شده است که خود تحت تاثیر وضعیت جغرافیای، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و آگاهی‌های تغذیه‌ای در افراد خواهد بود.
از سویی در محیط کار از موادغذایی و مغذی محدود موجود نیز استفاده بهینه نمی‌شود. بنا بر این می توانیم دریابیم که تنها دسترسی به منابع‌غذایی، لزوماً استفاده مناسب و بهینه از منابع موجود را تضمین نمی‌کند، بلکه نکته اصلی، سازگار نمودن شیوه و فرهنگ غذ اخوردن با سلامتی است و قطعا مراقبت و تامین سلامت نیروی کار، از اولویت مهمی برخوردار است.

اهداف برگزاری همایش
این همایش با هدف ارتقای فرهنگ و سواد غذا و تغذیه‌ای متناسب با نیازهای واقعی محیط‌ کار به منظور اتخاذ مناسب‌ترین رفتارها و عادات تغذیه‌ای در ارتقاء سلامت کارکنان در روزهای 9 و 10 اسفند ماه 88 در محورهای ذیل در هتل المپیک برگزار شد:
1- تغذیه سالم و اصلاح الگوی مصرف در محیط کار؛ 2- تجربیات ملی و جهانی در ارتقاء سلامت و بهداشت غذایی محیط کار؛ 3- نقش فرهنگ تغذیه‌ای در ارتقاء سلامت کارکنان؛ 4- نقش فراوری موادغذایی در ارتقاء سلامت و ایمنی محیط کار؛ 5- تاثیر الگوهای تغذیه‌ای بومی در ارتقای سلامت و بهداشت شغلی؛ 6- برنامه‌ریزی غذایی مبتنی بر میزان تحرک فیزیکی، نیازهای جسمی و شغلی کارکنان؛ 7- نقش جامعه، خانواده و سبک‌ها و عادات غذایی در سلامت کارکنان؛ 8- توانمندسازی کارکنان در اتخاذ رفتارها و عادات غذایی سالم و ایمن در محل کار؛ 9- سلامت، ایمنی و محیط زیست رستوران‌های محل کار؛ 10- تاثیر محیط‌های فیزیکی در رفتارهای تغذیه‌ای کارکنان (منظر و عوامل زیبایی شناختی، فضا و سالن غذاخوری)؛ 11- بهداشت و ایمنی پسماندهای غذایی در محیط کا؛ 12- نقش رژیم غذایی مناسب در بهره‌وری سازمانی؛ 13- اصول و مبانی پایش، ارزشیابی و نظارت بر غذای کارکنان؛ 14- استانداردهای تغذیه‌ای مشاغل؛ 15- نقش رسانه‌ها در ارتقاء سلامت و ایمنی غذایی محیط کار؛ 16- حمل و نقل، و نگه‌داری سال؛ 17- مکمل‌های غذایی برای کارکنان؛ 18- ارائه پژوهش‌های کاربردی در تغذیه سالم کارکنان؛ 19- همکاری‌های درون و برون بخشی در ارتقای سلامت غذایی محیط کار کشور؛ 20- مسئولیت سازمان‌ها در برابر سلامت تغذیه‌ای نیروی کار.
مخاطبین همایش
مخاطبین این همایش عبارت بودند از 1- مسئولین تهیه و طبخ غذای سازمان‌ها و شرکت‌های صنعتی و خدماتی؛ 2- مهندسین ایمنی و بهداشت حرفه‌ای پزشکان طب کار؛ 3- مدیران منابع انسانی و امور اداری؛ 4- مدیران ارشد سازمان‌ها و شرکت های صنعتی و خدماتی؛ 5- اساتید و دانشجویان (بویژه:بهداشت حرفه‌ای، تغذیه، صنایع غذایی و آموزش بهداشت) و سایر علاقه‌مندان؛ 6- تولیدکنندگان و عرضه‌کنندگان موادغذایی و صنایع وابسته بودند.

نقش وزارت بهداشت در اصلاح و ارتقاء کیفیت غذا و تغذیه در محیط‌های کار
"دکتر پریسا ترابی"
رییس اداره بهبود تغذیه جامعه- معاونت سلامت- وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی

اداره بهبود تغذیه جامعه با همکاری اداره بهداشت مواد غذایی مرکز سلامت محیط و کار در معاونت سلامت وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی طی سال 1387 با هدف حفظ و ارتقاء سلامت کارکنان واحدهای دولتی از طریق بهبود کیفیت غذا و تغذیه و کنترل بهداشت غذا و محیط تغذیه آنان، اقدام به تدوین دستورالعمل کنترل سلامت غذا و تعادل ترکیب غذایی در واحدهای غذاخوری دستگاه‌های اجرایی مشمول ماده 160 قانون برنامه چهارم توسعه نمود. در این دستورالعمل معاونت‌های بهداشتی دانشگاه‌های علوم پزشکی سراسر کشور و واحدهای تابعه موظف شدند حداقل یک بازدید در هر فصل سال از مراکز طبخ، تهیه، توزیع و انبار مواد غذایی دستگاه‌های موضوعِ این دستورالعمل داشته و ضمن آموزش مفاد آن دستورالعمل در صورت مشاهده هرگونه تخلف برابر مقررات قانون مواد خوردنی آشامیدنی و قانون تعزیرات حکومتی امور بهداشتی درمانی اقدام نمایند. علاوه بر تاکید بر لزوم رعایت مقررات بهداشتی در تهیه و طبخ مواد غذایی و بهداشت فردی و عمومی محل کار در این دستورالعمل با توجه به ضرورت تامین سلامت تغذیه‌ای موادغذایی ارائه شده در رستوران‌های مورد نظر به تعدادی از الزامات تغذیه‌ای جهت ارتقاء کیفیت تغذیه کارکنان دولت به کار گرفته شده است که مهم‌ترین موضوعات اشاره شده عبارتند از کاهش مصرف و بهبود روش استفاده از روغن‌ها، تاکید بر استفاده از لبنیات، ممنوعیت مصرف نوشابه‌های گازدار کولا، نوع و کیفیت نمک مصرفی، استفاده از میوه و سبزی در کنار غذا و بهبود کیفیت میان وعده‌ها. این دستورالعمل طی سال گذشته به امضاء مقام محترم وزارت برای کلیه وزرای محترم کشور و معاونت‌ها و سازمان‌های تحت پوشش وزارت بهداشت ابلاغ گردید.
 
درباره نخستین همایش تغذیه و غذای سالم در محیط کار
دکتر ماریا شیخ‌الاسلامی
متخصص تغذیه

یکی از چهره‌های آشنای این همایش، دکتر ربابه شیخ‌الاسلام، مدیر سابق گروه تغذیه وزارت بهداشت و رییس فعلی انجمن علمی غذا و تغذیه حامی سلامت، در سمت دبیر علمی همایش بود. در واقع می‌توان گفت طی سه دهه گذشته- از دهه60 تا 80- نام دکتر ربابه شیخ‌الاسلام با تمام گنكره‌هاي  تغذیه در ایران همراه بوده است. گفتنی است در کنار ایشان دکتر پریسا ترابی، رییس اداره بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، نیز حضور داشت.
آنچه این همایش را از سایر کنگره‌ها و سیمنارهای تغذیه متمایز می‌نمود، محورهای مورد بحث بود. اگر از دهه 60 تاکنون در کنگره‌های علمی و ملی تغذیه که متولیان اصلی آن‌ها انجمن تغذیه ایران، دانشگاه علوم پزشکی تهران و انستیتو تحقیقات تغذیه‌ای دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي بوده‌اند، شرکت کرده باشید، حتما متوجه تغییرات دیدگاه‌ها و موضوعات مورد بحث در این کنگره‌ها شده‌اید؛ به طوری که در دهه 60 بیشتر سخنرانی‌ها و مقالات در زمینه ماکرونوترینت‌ها (درشت مغذی‌ها) بود و در دهه 70 تحقیقات متوجه میکروالمان‌ها (ریزمغذی‌ها) شد و در دهه 80 به‌خصوص در آخرین کنگره تغذیه که در سال 87 در هتل المپیک برگزار شد، مقالات و سخنرانی‌ها در زمینه ژنتیک و تغذیه، روابط بين رژیم غذایی و ژن‌ها، نوتروژنومیک و نوتروژنتیک بود. به عبارت دیگر، کنگره‌ها کمتر به نقش کاربردی علم تغذیه در مراکز دسته جمعی سرو غذا می‌پرداختند. در مقابل، به نظر می‌رسد هدف این همایش ارائه راه‌کارهای عملی به دست‌اندرکاران امور غذا و تغذیه برای بهبود وضع تغذیه بوده است.
به هرحال، نگارنده به عنوان متخصص تغذیه که بیش از 20 سال است با این علم آشنایی داشته و همواره در همایش‌ها، کنگره‌های تغذیه و سمینارهای مرتبط از جمله غدد، چاقی و ... در عرصه‌های ملی و بین‌المللی به عنوان شرکت‌کننده، محقق، سخنران، روابط عمومی و ... حضور فعال داشته است، بر این باور است که برگزاری همایش‌ها به این شکل هرچند که محورهای مورد بحث جالبی ارائه می‌کنند، برای حل مشکل کارشناسان تغذیه شاغل در کترینگ‌ها کافی نیستند. البته این گفته فقط نظر شخصی نیست، بلکه طی گفتگو با شرکت‌کنندگان، همه بدین موضوع معترف بودند. با این همه، ضمن تقدیر و تشکر از دست‌اندرکاران این همایش انتظار می‌رود همایش‌های بعدی با همین مخاطبین و همین محورها نسبت به ارائه راه‌حل‌های عملی برای کارشناسان تغذیه موفق‌تر عمل نماید.